Het politieke onbenul van de Formule 1

Vriend en vijand zijn het erover eens: de manier waarop de GP van Bahrein terug op de F1-kalender van 2011 is gezet, verdient geen schoonheidsprijs. De genante vertoning laat nog maar eens zien hoe groot het politieke onbenul is in een sport die soms lijkt te worden geleid door wereldvreemde gekken die zijn ontsnapt uit een gesticht maar al jaren vrij mogen rondlopen. Een beetje onderling regie voeren is er ook al niet bij. Toch konden we het zien aankomen: deze blunders blijven gebeuren zolang de Formule 1 is gebouwd op de wankele rotsen van een driepartijenstelsel.

Het geklungel begon al rond de oorspronkelijke datum in maart waarop de GP zou worden verreden, als openingsrace van het seizoen. Tot op het laatst werd er getreuzeld, vooral omdat de race het speeltje is van de zittende koninklijke familie Al-Khalifa. Sterker nog, het circuit is het hobbyproject van de kroonprins zelve. Om die maar niet te bruuskeren – wie weet heb je ‘m later nog nodig – mochten de Bahreini uiteindelijk ‘zelf’ beslissen om de race niet te laten doorgaan. Maar van uitstel, zo werd toen al meteen duidelijk gemaakt, zou geen afstel komen.

Maandenlang werd er daarna gesteggeld over het terugzetten van Bahrein op de kalender. Allerlei opties passeerden de revue.  Eerst was het augustus, tijdens de zomerpauze, als het in Bahrein 50 graden in de schaduw is. Daarna richtte Bernie Ecclestone zijn pijlen op de GP van India op 30 oktober. Om Bahrein zonder al te veel extra reiskosten mooi te laten aansluiten op de GP van Abu Dhabi, moesten de debuterende Indiërs maar schuiven – naar 4 december of desnoods zelfs 11 december, waarmee het langste seizoen sinds mensenheugenis zou worden gecreëerd.

Apolitieke houding wordt politiek statement

Al die discussie werd gevoerd terwijl de situatie in Bahrein nog even beroerd was als ten tijde van de afgelasting. Als Bahrein toen niet veilig was, waarom nu dan wel? Het leek wel alsof dat helemaal geen kwestie was toen eenmaal werd bekendgemaakt dat het India-scenario werkelijkheid zou worden. Ja, de FIA had een ‘fact-finding mission’ naar Bahrein gestuurd, maar zouden die meer hebben gezien dan het plaatselijke casino en het koninklijke harem?

Dan de politieke vraag: werd die eigenlijk wel gesteld? Natuurlijk niet. Het past helemaal in de houding die de F1 al decennia heeft: wij zijn apolitiek en kiezen geen partij. Mooi gezegd, maar in de praktijk betekende het bijvoorbeeld dat de F1 als enige de Zuid-Afrikaanse sportboycot negeerde. Ja maar, zegt Ecclestone dan, moeten we dan ook niet naar China of Turkije gaan omdat het daar niet pluis is met de mensenrechten? Daar zit wat in, maar niemand vraagt Bernie om roomser te zijn dan de paus of minder schijnheilig dan de internationale gemeenschap. Bahrein is een land waar een burgeropstand bloedig is onderdrukt – en wordt onderdrukt – en met argusogen in de gaten wordt gehouden door de VN. Nu naar Bahrein gaan is geen bewijs van het apolitieke karakter van de F1, maar een steunbetuiging aan een gewelddadig regime. De politieke gevoeligheid van een dronken aardbei leidt zo juist tot een politiek statement. Toch blijken de wereldvreemde gekken aan de top van de sport vanuit hun rijke coconnen elke keer weer het zicht op de publieke opinie te missen.

Veiligheid in het geding

Nu de domme beslissing zo veel maatschappelijk protest oproept, zien we meteen de eerste ruggengraatloze terugtrekkende bewegingen, net zoals we na eerdere schandalen als Oostenrijk 2002 en 'Crashgate' zagen. Slechte pr kost misschien nog wel meer geld dan een verloren race, dus opeens beweert Bernie Ecclestone dat het Bahrein misschien toch niet zo veilig is – terwijl hij vorige week nog het tegendeel beweerde. Die angst zit er bij de teams sowieso in. Niet alleen zijn ze nog steeds woest over de beslissing om het seizoen te verlengen tot december, vele teambazen en monteurs kennen persoonlijk de GP2-collega’s die in februari halsoverkop Bahrein moesten verlaten voordat er één GP2 Asia-race kon worden gereden. Daarbij is het opmerkelijk dat het protest werd geleid door McLaren’s Martin Whitmarsh, baas van een team waarin de Bahreini via investeringsmaatschappij Mumtakalat een groot aandeel hebben.

Ook DF hoorde van diverse GP2-teamleden ‘spannende’ verhalen over hun bizarre vlucht in huurauto’s, waarin ze controleposten, tanks en mitrailleurvuur moesten ontwijken terwijl de helikopters boven hun hoofd zoemden. De dreiging van opstandelingen om de GP tot ‘symbool’ van hun verzet te maken, is bovendien niet weg. Ze dreigden er in maart mee, dus waarom zouden ze hetzelfde niet in oktober doen? De coureurs, op Mark Webber na al even apolitiek in hun opstelling als Ecclestone, riepen niet voor niets op om Bahrein te mijden vanwege hun eigen veiligheid. Bij monde van nestor Rubens Barrichello lieten ze weten dat ze pas gaan als er garanties worden afgegeven voor hun veiligheid. Die komen er natuurlijk nooit.

Bahreinse Al-Sahaf twittert eerst

De manier waarop het nieuws over comeback van Bahrein naar buiten werd gebracht, ging al even klunzig. Het Bahreinse koningshuis – in de persoon van de minister van ‘informatie’ (Mohammed Saïd Al-Sahaf anyone?) – twitterde als eerste het nieuws de wereld rond. Daarna pikten Arabische kranten het nieuws op, vervolgens de Europese, en toen liet de FIA pas van zich horen.

Het is symptomatisch voor de drie-eenheid die de Formule 1 al tientallen jaren in zijn greep houdt. Waarbij ‘eenheid’ al net zo’n bizarre constructie is als de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. In de F1 houden de teams (verenigd in de FOTA), de commerciële rechtenhouder (flitskapitalist CVC, vertegenwoordigd door Bernie Ecclestone’s FOM) en de internationale bond (de FIA) elkaar in een onmachtige houdgreep. Omdat ze met z’n drieën zijn en ze zelden hetzelfde belang hebben, neemt er niemand in dit soort situaties de leiding.

Driepartijenstelsel blijft gezichtsverlies veroorzaken

Daarom kon de Bahreinse Al-Sahaf er met het nieuws vandoor voordat Bernie, FIA-president Jean Todt en FOTA-voorzitter Martin Whitmarsh het in de gaten hadden. En daarom kunnen de teams - als ze eensgezind blijven - met hun veto de beslissing van de FIA terugdraaien, met volop gezichtsverlies voor de sport als geheel tot gevolg.

Zolang de hoofdrolspelers in de F1 op deze manier om elkaar heen blijven draaien, zal de sport zich in zijn eigen voet blijven schieten. Dat is al genant als het om interne politieke zaken gaat – het geharrewar over de nieuwe motorformule van 2013, waarover allang ‘besloten’ was, is nog maar net begonnen. Als het om echte wereldpolitiek gaat, wordt het gebrek aan leiding echt iets om je kapot over te schamen.

4